اولژن

اولژن خارج شدن كامل دندان از ساكت استخواني خود استك ه تحت عنوان exariculation نيز ناميده مي شود .
ورزش و تصادفات اتومبيل شايعترين عللل اولژن هستند . شيوع آن از 1-16 درصد تمام صدمات دنداني گزارش شده است
اولژن يك اورژانس واقعي است ، چرا كه توجه به ريپلنت دندان ميتواند باعث حفظ بسياري از دندانها شود . در دندانهاي بالغ هميشه پس از بيرون افتادن دندان نكروز پالپ رخ ميدهد، امكان خونرساني مجدد در دندانهاي با آپكس باز ( نابالغ وجود دارد . اساس درمان كاهش اثرات دو عارضه اصلي اين دندانها يعني آسيب به پريودنشيم و عفونت پالپ است ،

در اين ميان سرعت جايگذاري مجدد و نوع محيط واسطه اي كه دندان در آن قرار ميگيرد از اهميت فوق العاده اي برخوردار مي باشد .
بنابراين عوارض پس از بيرون افتادن دندان شايع است .
درمان بايد به منظور محدود كردن اين عوارض انجام شود

مداوای بالینی اولژن
مداوای خارج از مطب
هر چه دندان سریعتر ریپلنت شود پیش آگهی بهتر است .

روش ایده آل این است که دندان بلافاصله توسط فرد بیمار یا همراهش در ساکت قرار گیرد ، حتی اگر نیاز به تنظیم مجدد موقعیت دندان در مطب دندانپزشکی باشد .
ریپلنت کردن دندان ظرف 15-20  دقیقه پس از تروما بسیار در بهبود پروگنوز موثر  است . اگر افراد قادر به ریپلنت کردن دندان نیستند ، باید سریعا دندان را در یک ماده مناسب قرار دهند تا بیمار جهت ریپلنت به مطب دندانپزشک برسد . محیط های انتقالی پیشنهادی عبارتند از :
محلول نمک بالانس شده Hank (HBSS) که بهترین محیط است
شیر
سرم فیزیولوژی
محیط کاشت سلول
بزاق
آب
شیر استریلیزه به علت فقدان باکتریها و PH اسمولالیته سازگار ، بهتر از بزاق است و تا 3 ساعت لیگامان های پریودنتال را زنده نگه می دارد

مداوا در مطب
جلسه اورژانس
بیمار باید به خوبی معاینه شود . اگر ضمن معاینه به صدمات وخیم تری مشکوک هستیم باید بدانیم که جراحت دندانی در درجه دوم اهمیت قرار دارد و بیمار باید سریعا به متخصص مناسب ارجاع داده شود .

اطلاعات در مورد محل پیدا کردن نگهدارنده و روش انتقال بیمار جهت انتخابهای صحیح درمانی اهمیت ضروری دارد
در این جلسه قرار گیری دندان در موقعیت مناسب ، اسپلینت ، مداوای نسج نرم و درمانهای کمکی انجام می شود . ساکت استخوانی معاینه شده و شتشتو داده می شود ،آلونول بررسی میشود و از ساکت و بافتهای نرم اطراف پرتو نگاری به عمل می آید . لازم به ذکر است که قبل از ریپلنت کردن در حالی که دندان از تاج گرفته شده باید ریشه را باسرم فیزیولوژی یا آب روان به آرامی شستشو داد . انجام آزمایشات حیاتی در این جلسه اهمیتی ندارد.

آماده سازی ریشه :

زمان خشک بودن در خارج از دهان آپکس بسته آپکس باز
کمتر از 20 دقیقه شانس ترمیم لیگامان پریودنتال بسیار خوب است . پس از شستشو دندان سریعا ریپلنت شود. احتمال خونرسانی مجدد وجود دارد . پس از 5 دقیقه قرار دادن در داکسی سیکلین (1 میلی گرم در 10 سی سی سرم فیزیولوژی ) دندان شستشو و ریپلنت شود .
20-60 دقیقه اکثر محققان شستشو و ریپلنت را با پذیرش عوارض غیر قابل اجتناب پیشنهاد میکنند . اما  30 دقیقه غوطه ور کردن دندان در سرم فیزیولوژی قبل از ریپلنت نیز جهت شستشوی سلول های مرده و تجدید حیات سلولهای دهیدرانه مطرح شده است .
 بیش از 60 دقیقه جهت حذف تمام لیگامان پریودنتال دندان 5 دقیقه در اسید سیتریک قرار میگیرد و سپس باید جهت کاهش احتمال تحلیل نیز دندان را 5 دقیقه در استانوس فلوراید 2% قرار میدهیم و بعد ریپلنت شود . متوان درمان اندودانتیک را خارج از دهان انجام داد البته در آپکس
بسته این کار مزیتی ندارد ، اما در آپکس باز مهر و موم به این طریق راحت تر است .
 

درمان اندودانتیک:

کمتر از 60 دقیقه

بیشتر از 60 دقیقه

آپکس باز

در این مورد احتمال خونرسانی مجدد وجود دارد بیمار جهت آزمایش حساسیت پالپ باید هر 3-4 هفته فراخوانده شود و تست ها با برف دی اکسید کربن و یا دی فلورو دی کلرومتان انجام گیرد .علایم پرتونگاری و بالینی به دقت بررسی شود و با دیدن اولین علامت بیماری پالپ باید درمان اندودانتیک آغاز شود و پس از ضدعفونی کانال مراحل آپکسیفیکاسیون انجام  گیرد

در صورت عدم درمان کانال ریشه در جلسه اورژانس مراحل آپکسیفیکاسیون در جلسه دوم آغاز میشود .اگر درمان اندو در جلسه اورژانس انجام شده ، جلسه دوم فقط جهت ارزیابی بهبود اولیه است .

آپکس بسته

 درمان اندو باید در جلسه دوم آغاز شود 7-10  روز ماده ضد باکتری (کلسیم هیدروکساید) درکانال قرار میگیرد . اگر دندانپزشک از همکاری کامل بیمار مطمئن است درمان طولانی مدت با کلسیم هیدروکساید عالی ترین روش درمان است . اگر جراحت 2 هفته قبل از آغاز درمان اندودانتیک رخ داده باشد یا اگر شواهد پرتونگاری تحلیل وجود داشته باشد همیشه باید درمان طولانی مدت با کلسیم هیدروکسید انجام شود . در مدت 6-24 ماه کلسیم هیدروکسید هر سه ماه یکبار تعویض شده و کانال زمانی پر می شود که در پرتونگاری بتوان غشاء پریودنتال سالم را در اطراف ریشه تشخیص داد

 

ریپلنت کردن دندان در اولژن

بخیه زدن دندان اولژن

پرتونگاری دندان در اولژن

معاینه دندان پس از بهبودی در اولژن

پس از ریپلنت کردن دندان اسپلینت Semi rigid  به مدت 7-10 روز پیشنهاد می شود . تنظیم اکلوژن از اهمیت ویژه ای برخوردار است . در مواردی که اولژن همراه با شکستگی آلوئل می باشد زمان اسپلینت 4-8 هفته است . توصیه میشود در ابتدای جلسه اضطراری آنتی بیوتیک سیستمیک استفاد شده و تا زمان برداشت اسپلینت 7-10 روز ادامه یابد . شستشو با کلرهگزیدین نیز به مدت 7-10  روز مفید است . استفاده از مسکن ها برای هر مورد باید ارزیابی شود . اگر بیمار علیه کزاز واکسینه نشده است باید وی را ارجاع داد و اگر واکسینه شده است ، اما بیش از 5 سال از دوز یادآور آن گذشته است تزریق یادآور به دنبال ریپلنت کردن دندان ضروری است .

 

جلسه دوم :

این جلسه 7- 10 روز پس از جلسه اورژانس است و هدف از آن حذف محرک های بالقوه فضای کانال ریشه می باشد . اسپلینت هم در این جلسه برداشته می شود . ترمیم موقت این دندان ها باید مهروموم خوبی ایجاد کند و حداقل ضخامت آن باید 4 میلی متر باشد . هنگام ترمیم دائم نیز باید حتی الامکان از قرار دادن پست اجتناب شود .

پیگیری به مدت 5 سال هر 6 ماه یکبار و سپس سالانه انجام میشود . اگر حین پیگیری تحلیل آماسی مشاهده شد ،  باید دوباره فضای کانال ضدعفونی شده و درمان مجدد صورت گیرد . دندانهای مجاور نیز در جلسات پیگیری باید تست شود .

در مورد دندانهای شیری به علت احتمال عوارض ناخواسته به دندان های دائمی به هیچ وجه ریپلنت کردن صورت نمیگیرد.